Szczepienia ochronne

Ochrona przed zakażeniami pneumokokowymi

• Za najlepszą metodę leczenia zakażeń pneumokokowych uważa się antybiotyki. Jednak powszechne stosowanie tej metody leczenia powoduje narastającą w ostatnich dekadach oporność pneumokoków na większość stosowanych antybiotyków. Postępuje ona zarówno jeśli chodzi o liczbę opornych szczepów bakterii, liczbę nieskutecznych leków, jak i zasięg geograficzny.
• Postępująca oporność bakterii na ten typ leczenia przesunęła jednak ciężar zainteresowania w kierunku profilaktyki. Obecnie za najlepszą metodę zapobiegania infekcjom pneumokokowym uważa się szczepienia profilaktyczne.¹
• Obecnie dostępne szczepionki, w zależności od rodzaju, zapewniają ochronę przed 7, 10, 13 (szczepionki skoniugowane przeznaczone dla dzieci od 2. miesiąca do 5. roku życia), bądź nawet przed 23 szczepami pneumokoków (szczepionka polisacharydowa, którą stosuje się wśród osób powyżej 2. roku życia z grup ryzyka).
  
  

Skuteczność szczepień

Wykazano, że szczepionka polisacharydowa przeciw pneumokokom jest skuteczna w zapobieganiu inwazyjnym zakażeniom pneumokokowym, zarówno u osób starszych, jak i u osób z chorobami przewlekłymi. W przypadku pacjentów powyżej 65. roku życia skuteczność ta wynosi ok. 75%, natomiast w przypadku osób z chorobami przewlekłymi waha się w przedziale 65-84%, w zależności od rodzaju schorzenia.²

Czy szczepienie jest bezpieczne?

Szczepienie jest bezpieczne. Mogą, co prawda wystąpić miejscowe reakcje poszczepienne, takie jak zaczerwienienie, czy ból w miejscu ukłucia, jednak są one łagodne i mają zwykle charakter przejściowy.

Okres ochrony po szczepieniu szczepionką polisacharydową

• U zdrowych osób dorosłych w wieku 65. lat i starszych, z reguły stosuje się jednorazowe szczepienie przeciw pneumokokom.
• Jednak w przypadku osób chorujących przewlekle, z obniżoną odpornością, szczepienie przypominające może być potrzebne po upływie 5 lat od poprzedniego szczepienia. Wśród dzieci z grup ryzyka, szczególnie narażonych na inwazyjne zakażenia pneumokokowi, ponowne szczepienie może być rozważone po upływie 3 lat od podania pierwszej dawki.
  
  

Zalecenia szczepień dla grup ryzyka

Szczepienie polisacharydową szczepionką przeciw zakażeniom pneumokokowym zalecane jest wszystkim osobom powyżej 65. roku życia oraz osobom cierpiącym na co najmniej jedną z wymienionych chorób przewlekłych powyżej 2.roku życia:

• przewlekła choroba układu oddechowego,
• choroba układu sercowo naczyniowego,
• cukrzyca,
• zaburzenia czynności nerek,
• zaburzenia czynności wątroby,
• choroba nowotworowa,
• choroba alkoholowa,
• obniżona odporność³.
  
  

Szczepienia przeciw pneumokokom są zalecane przez wiodące instytucje zdrowia publicznego, w tym Światową organizację Zdrowia (WHO)⁴ oraz Głównego Inspektora Sanitarnego⁵ w Polsce.

Kiedy najlepiej się zaszczepić?

Szczepienie przeciw pneumokokom może być wykonane w dowolnym czasie w ciągu roku. Z uwagi na dodatkowe korzyści, może być wykonane w jednym czasie ze szczepieniem przeciw grypie⁶. Przy czym szczepienie przeciw grypie należy powtarzac corocznie, natomiast szczepienie przeciw pneumokokom szczepionką polisacharydową najczęściej odbywa się raz w życiu. W przypadku osób chorych przewlekle należy rozważyć drugą dawkę szczepionki po 5 latach.

¹ MMWR, 1997, Vol 46 No RR-6, ACIP October 22, 2008 
² Butler JC et al. Pneumococcal polysaccharide vaccine efficacy. An evaluation of current recommendations. JAMA. 1993;270:1826-31.
³ CDC Recommendation and Reports. Preventing pneumococcal disease: Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices. MMWR April 4, 1997 /Vol. 46/ no. RR-08.
⁴ WHO. WER, 2003; 78(14) 
⁵ Program Szczepień Ochronnych, Załącznik do komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 22.10.2009.
⁶ Christenson B et al. Effects of a large-scale intervention with influenza and 23-valent pneumococcal vaccine in adults aged 65 years or older: a prospective study. Lancet 2001;375:1008-11.