Zapalenie płuc

Pneumokokowe zapalenie płuc

Najniebezpieczniejszymi chorobami wywoływanymi przez pneumokoki są sepsa (posocznica) oraz zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, jednak to zapalenie płuc wywoływane przez pneumokoki zagraża nam najczęściej.

Mimo, że największy społeczny lęk budzą dziś choroby nowotworowe czy HIV, warto pamiętać, że na zapalenie płuc i gruźlicę umiera dziś więcej osób, niż na AIDS czy na raka. Z powodu zapalenia płuc co roku na świecie, w tym również w krajach rozwiniętych, umiera ponad 4 mln ludzi¹.

Zapalenia płuc wywoływane przez pneumokoki

• Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w krajach europejskich najczęstszą przyczyną pozaszpitalnego zapalenia płuc są pneumokoki, które odpowiadają za ok. 70% przypadków tej choroby².
• Bakterie pneumokokowe, zwane również dwoinką zapalenia płuc, odpowiadają także za największą liczbę zgonów w wyniku tej choroby. Około 20% przypadków pneumokokowego zapalenia płuc przebiega w szczególnie niebezpiecznej, inwazyjnej³ formie, w której bakterie obecne są nie tylko w drogach oddechowych, ale pojawiają się również we krwi i/lub innych płynach ustrojowych, co może prowadzić do zakażeń wielonarządowych.

Grupy ryzyka ciężkiego przebiegu choroby

U młodych i zdrowych osób, których układ odpornościowy działa sprawnie, zapalenie płuc przebiega w sposób stosunkowo łagodny. Ciężki przebieg choroby, wymagający hospitalizacji lub stanowiący zagrożenie dla życia, dotyczy osób z tzw. grup podwyższonego ryzyka, do których należą m.in.:

• osoby powyżej 65. roku życia, w przypadku których śmiertelność z powodu pneumokokowego zapalenia płuc wzrasta do ok. 20% przypadków, w porównaniu z 5-10% w populacji ogólnej²;
• osoby w każdym wieku z chorobami przewlekłymi, m.in. układu oddechowego (np. astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc), układu sercowo-naczyniowego (np. choroba wieńcowa, przewlekła niewydolność serca) lub 
  z cukrzycą;
• osoby palące tytoń.

Profilaktyka pneumokokowego zapalenia płuc

• Podstawową metodą leczenia bakteryjnego zapalenia płuc jest terapia antybiotykami, jednak ze względu na rosnącą oporność różnych szczepów pneumokoka na działania tej grupy leków, rośnie znaczenie profilaktyki. Obecnie za najskuteczniejszy sposób zapobiegania zakażeniom pneumokokowym uważa się szczepienia ochronne⁴.
• Polisacharydowa, 23-walentna szczepionka przeciw pneumokokom może znacząco zmniejszyć ryzyko zachorowania na zapalenie płuc. Zawiera ona antygeny odpowiadające szczepom pneumokoka powodującym zdecydowaną większość zakażeń, a to właśnie pneumokok powoduje ok. 70% przypadków tej choroby2. Szczepienia przeciw pneumokokom dla osób dorosłych z grup ryzyka zalecają wiodące organizacje zdrowia, w tym WHO⁵ oraz Główny Inspektor Sanitarny⁶.
• Skuteczność 23-walentnej szczepionki polisacharydowej w zmniejszaniu ryzyka zachorowania na zapalenie płuc została potwierdzona w badaniach klinicznych. W jednym z ostatnich badań przeprowadzonym w Japonii z udziałem pensjonariuszy domów opieki wykazano, że szczepienie pozwoliło zmniejszyć o ok. 64% częstość zachorowań na zapalenie płuc wywołane pneumokokokami oraz o ok. 45% - bez względu na przyczynę choroby. Wśród zaszczepionych pacjentów nie zarejestrowano przypadku pneumokokowego zapalenia płuc przebiegającego w formie choroby inwazyjnej, ani przypadków śmiertelnych, a wszystkie zachorowania przebiegały w sposób zauważalnie łagodniejszy⁷.
  
  

¹ Loddenkemper R., European lung white book. ERSJ Ltd 2003.
² Kwieciński, A., Zakażenia Streptococcus pneumoniae – wybrane aspekty, Informator Lekarski, 3/2008
³ Fedson DS, Musher DM. Pneumococcal Polysaccharide Vaccine. In: Plotkin SA, Orenstein WA, eds. Vaccines. 4th Edition;2004; 529-88.
⁴ CDC. Prevention of pneumococcal disease: recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP). MMWR Recomm Rep 1997; 46(RR -8):1-24.
⁵ World Health Organization. 23-valent pneumococcal polysaccharide vaccine. WHO position paper. Wkly Epidemiol Rec, 2008;83(42):373-84.
⁶ Program Szczepień Ochronnych, Załącznik do komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 28.10.2010.
⁷ T. Maruyama, O. Taguchi, M.S. Niederman i wsp.: Efficacy of 23-valent pneumococcal vaccine in preventing pneumonia and improving survival in nursing home residents: double blind, randomized and placebo controlled trial. BMJ, 2010; 340: c1004. DOI: 10.1136/bmj.c1004